W środę wieczorem Senat odrzucił wniosek prezydenta Karola Nawrockiego o przeprowadzenie 27 września ogólnokrajowego referendum dotyczącego unijnej polityki klimatycznej. Za odrzuceniem wniosku zagłosowało 62 senatorów, 32 było przeciw (wszyscy z PiS), a jeden wstrzymał się od głosu.

Kto głosował przeciw

Koalicja Obywatelska: 39 senatorów, w tym m.in. Halina Bieda, Adam Bodnar, Marek Borowski, Bogdan Borusewicz, Ryszard Brejza, Leszek Czarnobaj, Artur Dunin, Waldy Dzikowski, Stanisław Gawłowski, Beniamin Godyla, Agnieszka Gorgoń-Komor, Tomasz Grodzki, Janusz Gromek, Rafał Grupiński, Jolanta Hibner, Tadeusz Jarmuziewicz, Ewa Monika Kaliszuk, Małgorzata Kidawa-Błońska, Kazimierz Kleina, Andrzej Kobiak, Magdalena Kochan, Agnieszka Kołacz-Leszczyńska, Władysław Komarnicki, Krzysztof Kwiatkowski, Beata Małecka-Libera, Ewa Matecka, Janusz Pęcherz, Monika Jadwiga Piątkowska, Jolanta Piotrowska, Sławomir Rybicki, Grzegorz Schetyna, Joanna Sekuła, Henryk Piotr Siedlaczek, Adam Szejnfeld, Ryszard Świlski, Jerzy Wcisła, Piotr Woźniak, Marcin Zawiła, Wojciech Ziemniak.

Lewica: Magdalena Biejat, Anna Górska, Marcon Karpiński, Wojciech Konieczny, Maciej Kopiec, Stanisław Pawlak, Małgorzata Sekuła-Szmajdzińska, Waldemar Witkowski.

Trzecia Droga: Gustaw Marek Brzezin, Jan Filip Libicki, Waldemar Pawlak, Kazimierz Michał Ujazdowski, Józef Zając, Maciej Żywno.

KS NOWA Polska–Centrum: Andrzej Dziuba, Grzegorz Fedorowicz, Zygmunt Frankiewicz, Piotr Masłowski, Mirosław Różański, Jacek Trela, Wadim Tyszkiewicz.

Od głosu wstrzymał się senator niezależny Jacek Włosowicz.

Przebieg sprawy i treść pytania referendalnego

7 maja prezydent Karol Nawrocki skierował do Senatu wniosek o przeprowadzenie referendum 27 września br. Pytanie miało brzmieć: „Czy jest pan/pani za realizacją polityki klimatycznej, która doprowadziła do wzrostu kosztów życia obywateli, cen energii i prowadzenia działalności gospodarczej i rolniczej?”. Inicjatywa była elementem umowy programowej zawartej przez Karola Nawrockiego, jeszcze jako kandydata na prezydenta, z Komisją Krajową NSZZ „Solidarność”.

Reakcje po głosowaniu

Lider NSZZ „Solidarność” Piotr Duda ostro skomentował decyzję senatorów w mediach społecznościowych. Napisał m.in.: „Mieliście do wyboru hańbę albo wojnę z Brukselą. Wybraliście hańbę, a wojnę i tak będziecie mieli. Z Narodem”. Następnie opublikował grafikę z wizerunkami senatorów, którzy głosowali przeciw, z podpisem: „To oni odmówili Wam prawa głosu”.

Paweł Szefernaker, szef Gabinetu Prezydenta RP, ocenił decyzję jako „głosowanie przeciwko prawu Polaków do wypowiedzenia się w sprawie rachunków, miejsc pracy i przyszłości naszej gospodarki”, dodając: „Można odrzucić wniosek, ale nie można uciszyć obywateli. Po pierwsze Polska, po pierwsze Polacy”.

Solidarność po stronie prezydenta

NSZZ „Solidarność” wyraziła pełne poparcie dla inicjatywy referendalnej prezydenta. Związek zorganizował ogólnopolski protest „Razem dla Polski i Polaków” w obronie referendum i w celu przedstawienia własnych postulatów społecznych oraz pracowniczych. Jak podkreśla Piotr Duda, „Solidarność od niemal dwudziestu lat alarmuje, że unijna polityka klimatyczna zmierza w złą stronę”. W zapowiedziach mobilizacyjnych przewodniczący wskazywał: „Mamy prawo wypowiedzieć się w sprawie polityki klimatycznej, bo ona dotyczy naszej gospodarki, naszych rodzin i każdego obywatela w naszym kraju”.

Co dalej

Odrzucenie wniosku przez Senat zamyka drogę do przeprowadzenia referendum w zaproponowanym terminie i brzmieniu pytania. Spór o kierunek i tempo realizacji polityki klimatycznej UE, jej wpływ na koszty energii, konkurencyjność gospodarki oraz miejsca pracy pozostaje jednak jednym z kluczowych tematów debaty publicznej. Związki zawodowe i zwolennicy referendum zapowiadają kontynuację działań informacyjnych i protestów, podczas gdy opozycja w Senacie wskazuje na potrzebę merytorycznej, parlamentarnej dyskusji nad politykami energetyczno-klimatycznymi bez odwoływania się do referendów o kontrowersyjnej treści pytania.